Bakıda doğulan, dünyanı dəyişən alim - Lütfi-Zadənin anadan olmasından 105 il ötür
saida
Bu gün görkəmli alim Lütfi Zadənin anadan olmasından 105 il ötür.
1921-ci ildə Bakıda dünyaya gələn Lütfi Zadə XX əsrin elmi düşüncəsini dəyişən nadir şəxsiyyətlərdəndir. O, klassik “ya doğrudur, ya da yanlışdır” məntiqinin real həyatı izah etməyə yetmədiyini göstərərək qeyri-səlis məntiq (fuzzy logic) anlayışını elmi dövriyyəyə gətirdi. Bu yanaşma dünyanı insanların düşündüyü kimi — qeyri-müəyyənlik, ehtimal və dərəcələrlə — anlamağa imkan verdi.
1965-ci ildə təqdim olunan bu nəzəriyyə əvvəlcə mübahisə ilə qarşılandı. Ancaq zaman Lütfi Zadənin haqlı olduğunu sübut etdi. Bu gün qeyri-səlis məntiq süni intellekt, avtomobil sənayesi, məişət texnikası, tibb, maliyyə modelləri və robototexnika daxil olmaqla onlarla sahədə istifadə olunur. Yaponiyada ağıllı paltaryuyan maşınlardan tutmuş, müasir avtomobillərin əyləc sistemlərinə qədər bir çox texnologiyanın arxasında onun ideyaları dayanır.
Lütfi Zadə uzun illər ABŞ-da, Kaliforniya Universitetinin Berkli kampusunda çalışıb, yüzlərlə elmi məqalə və kitabın müəllifi olub. O, təkcə alim deyil, həm də düşüncə tərzi dəyişdirən bir intellektual idi — “dəqiqlik hər zaman həqiqət demək deyil” fikrini elmə qəbul etdirdi.
2017-ci ildə vəfat edən Lütfi Zadə öz vəsiyyətinə uyğun olaraq Bakıda, Fəxri xiyabanda dəfn olunub. Bu gün onun adı Azərbaycan elminin qlobal miqyasda ən güclü simvollarından biri kimi çəkilir.
