24 saat onsuz qala bilərsən? Rəqəmsal asılılığın gizli üzü

Bir anlıq dayan və düşün: sonuncu dəfə nə vaxt 24 saat telefona, sosial şəbəkəyə, bildirişlərə toxunmamısan? Cavab çətindirsə, problem “telefonu çox istifadə edirəm” deyil — problem beynin daim onlayn rejimdə qalmasıdır. Rəqəmsal detoks texnologiyadan qaçmaq deyil, nəzarəti geri almaqdır.

Maraqlı tərəfi budur: rəqəmsal asılılıq səssiz olur. Heç kim “mən asılıyam” demir. Sadəcə yorğunluq artır, diqqət dağılır, zaman əriyir, amma səbəb görünmür.

Gəlin bunu parçalayaq.

1. Telefona yox, vaxta bax
Ekran vaxtını ölçmək kifayət deyil. Sual budur: bu vaxtın sonunda nə qazanıram? Əgər cavab “heç nə”dirsə, artıq siqnal yanıb.

2. Bildirişlər beynin düşmənidir
Hər bildiriş mini-adrenalin partlayışıdır. Çox olduqda isə beyin yorulur. Lazımsız bildirişləri söndürmək zehni sükut yaradır. Sükut isə lüksdür.

3. Telefonu yataqdan çıxar
Yuxudan əvvəl son gördüyün şey ekran, səhər ilk toxunduğun şey də ekrandırsa — gün sənə yox, telefonuna məxsusdur. Sadə qayda: telefon yataq otağında yaşamamalıdır.

4. “Boşluq qorxusu” ilə üzləş
Ən çətin mərhələ budur. Telefonsuz qalanda yaranan narahatlıq əslində asılılığın sübutudur. O hiss keçicidir. Keçəndən sonra isə fikir aydınlaşır.

5. Sosial şəbəkələri məqsədlə aç
“Bir az baxım” deyə girilən platformalar saat oğurlayır. Girməzdən əvvəl niyyət qoy: nə üçün buradayam? Cavab yoxdursa, çıx.

6. Analog alternativlər yarat
Qeyd dəftəri, kitab, real söhbət, gəzinti. Beyin toxunuş, səs və real məkan istəyir. Ekran bunların zəif surətidir.

7. 24 saatlıq mini-detoks et
Tamamilə yox olmaq lazım deyil. Sadəcə bir gün: telefon zəng üçün açıq, qalan hər şey bağlı. Bir gün kifayətdir ki, beynin fərqi hiss etsin.

8. Texnologiyanı düşmən yox, alət et
Məqsəd texnologiyanı silmək deyil. Məqsəd odur ki, sən ona baxasan, o sənə yox. Alət idarə olunmalıdır, sahib olmamalıdır.

Rəqəmsal detoks radikal addım deyil. Bu, öz diqqətini, vaxtını və zehni enerjini geri almaqdır. Dünyadan qaçmaq yox — özünə qayıtmaqdır.

Və bəli, ilk gün çətin olacaq. Amma sakitlik asılılıqdan daha güclüdür.

DenMedia.az