Solarium, yoxsa günəş? Hansı dəri üçün daha təhlükəlidir?
Solariumda bir neçə dəqiqəyə bürünc dəri rəngi əldə etmək cazibədar görünə bilər. Ancaq süni qaralma təhlükəsiz qaralma demək deyil. Solarium cihazları dərini ultrabənövşəyi (UV) şüalanmaya məruz qoyur və bəzi cihazlarda bu şüalanmanın intensivliyi günorta günəşindən xeyli yüksək ola bilər.
ABŞ Qida və Dərman Administrasiyasının məlumatına görə, bəzi solarium lampalarının yaratdığı UV şüalanmasının intensivliyi günəşdən 10–15 dəfə yüksək ola bilər. Bu səbəbdən dəri qısa müddət ərzində yüksək UV dozası ala bilər.
Əsas problem isə sadəcə günəş yanığı deyil. UV şüaları dəri hüceyrələrinin DNT-sini zədələyə, dərinin vaxtından əvvəl qocalmasına, qırışlara və piqment ləkələrinə səbəb ola bilər. Zədələnmə zamanla toplandıqca dəri xərçəngi riski də artır.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının xərçəng araşdırmaları qurumu IARC UV şüası yayan solarium cihazlarını insanlar üçün kanserogen kimi təsnif edir. Xüsusilə gənc yaşlarda istifadəyə başlamaq melanoma riski baxımından narahatlıq doğurur.
Burada vacib bir detal var: çimərlikdə günəşlənmək də təhlükəsiz deyil. Günəşin UV şüaları da dəri xərçəngi və fotoyaşlanma riskini artırır. Solariumun xüsusi problemi isə insanın məqsədli şəkildə, yaxın məsafədən və yüksək intensivlikli süni UV şüalanmasına məruz qalmasıdır.
Bəs qaralmış görünüş istəyənlər nə edə bilər? Dermatoloqlar UV şüalanması olmadan rəng verən avtoqaralma məhsullarını daha təhlükəsiz alternativ hesab edirlər. Ancaq belə məhsullar dərini günəşdən qorumur — açıq havada yenə də günəşdən qoruyucu vasitə lazımdır.
Qısası, “bir neçə dəqiqəlik solariumun nə zərəri ola bilər?” düşüncəsi aldadıcıdır: dəri qaralırsa, bu artıq onun UV şüalanmasına cavab verdiyinin əlamətidir.
