Dopamin tələsi: telefon yoxlamaq vərdişi niyə asılılığa çevrilir? - FOTO

Sosial şəbəkələrdən davamlı istifadə sinir sistemini həddindən artıq yükləyir. Telefonla keçirilən vaxtın azaldılması isə narahatlıq səviyyəsini aşağı salmağa və insanın stresslə daha yaxşı mübarizə aparmasına kömək edə bilər.

Bu barədə “Gazeta.Ru”ya “SM-Klinika”nın nevroloqu Artyom Barışev danışıb.

Həkimin sözlərinə görə, sosial şəbəkələr insan psixikasına emosiyaların fasiləsiz dəyişməsi prinsipi ilə təsir edir.

“Əvvəl insan müsbət təəssürat alır, sonra qorxu və ya stresslə qarşılaşır, daha sonra yenidən zövq hiss edir. Psixika həyəcan hormonu olan dopamin və stress hormonu olan kortizol hesabına daim yüklənir,” — deyə mütəxəssis bildirib.

Barışev qeyd edib ki, bu emosional həyəcan çox vaxt sosial təcrid hissi ilə müşayiət olunur. Çünki insan ekrandan aldığı emosiyaların böyük hissəsini tək yaşayır.

Onun sözlərinə görə, sosial şəbəkələrdə ünsiyyət müəyyən qədər birlik hissi yaratsa da, canlı münasibətlə müqayisədə bağlılıq, yaxınlıq və etibar hormonu sayılan oksitosinin ifrazına təsiri xeyli zəifdir.

Nevroloq bildirib ki, insan onlayn mühitdə nə qədər çox vaxt keçirirsə, telefonu daim yoxlamaq vərdişindən qurtulmaq bir o qədər çətinləşir.

“Onlayn dünyada nə qədər çox vaxt keçiririksə, sürətli emosional mükafat tələsindən çıxmaq bir o qədər çətin olur. İnsan sosial şəbəkələrdən şüurlu şəkildə uzaqlaşmaq istəyəndə bəzən həqiqi abstinensiya halı yaşayır. Çünki birdən-birə adi, sakit həyatın verə biləcəyi zövq səviyyəsi ilə üz-üzə qalır,” — deyə həkim izah edib.

Mütəxəssis əlavə edib ki, ekranlardan gələn daimi emosional həyəcan və kəskin təəssürat dəyişiklikləri sinir sistemini yorur, onu stressə qarşı daha həssas edir və uzunmüddətli perspektivdə depressiv halların yaranma riskini artıra bilər.

Bununla yanaşı, rəqəmsal detoks yeni və faydalı vərdişlərin formalaşması üçün imkan yarada bilər.

“Rəqəmsal detoks zamanı yaranan darıxma hissindən insan öz xeyrinə istifadə edə bilər. Bir çoxları üçün idmana, hobbilərə və ya uzun müddətdir başlamaq istədikləri yeni vərdişlərə yönəlmək yaxşı nəticə verir. Boşalan enerjini həqiqətən faydalı istiqamətə yönəltmək mümkündür,” — deyə Barışev bildirib.

Həkimin sözlərinə görə, bəzi insanlar üçün dopamin detoksu düşüncələri sakitləşdirmək və uzun müddət informasiya səs-küyü ilə susdurulan hisslərlə üzləşmək imkanı yaradır.

Barışev vurğulayıb ki, rəqəmsal detoks telefondan tamamilə imtina etmək demək deyil.

“Daha səmərəli yol kiçik fasilələrdən başlamaq, sosial şəbəkələrsiz və bildirişləri daim yoxlamadan keçirilən vaxtı tədricən artırmaqdır. Bu yanaşma daha asan qəbul olunur və çox vaxt daha davamlı nəticə verir. Zamanla bir çox insan həyatın daha parlaq, dolğun və daha az narahatedici olduğunu hiss edir,” — deyə nevroloq bildirib.