Alimlərdən gözlənilməz kəşf – serotonin qulaqdakı səs-küyü artırır
Alimlər müəyyən ediblər ki, adətən əhval-ruhiyyə ilə əlaqələndirilən serotonin neyromediatoru qulaqlarda yaranan səs-küyü birbaşa gücləndirə bilər. ABŞ və Çin tədqiqatçılarının gəldiyi bu nəticələr Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) jurnalında dərc olunub.
Təcrübələr zamanı siçanların beyin kötüyündə yerləşən dorsal şva nüvəsində serotonin neyronları aktivləşdirilib. Bu isə eşitmə mərkəzlərində artmış aktivliyə səbəb olub və heyvanlarda tinnitusu xatırladan davranışlar müşahidə edilib. Belə ki, onlar səsdəki fasilələri ayırd edə bilməyib ki, bu da “xəyali səs”in əsas göstəricilərindən sayılır.
Alimlər həmin neyron zəncirini əksinə, zəiflətdikdə, simptomların da azaldığı qeydə alınıb. Bu nəticə ilk dəfə olaraq serotonin siqnallarının tinnitusun yaranma mexanizmi ilə birbaşa əlaqəsini göstərib.
Araşdırmaya görə, əsas rol dorsal şva nüvəsi ilə dorsal koklear nüvə arasındakı əlaqəyə məxsusdur. Məhz bu yol vasitəsilə serotonin beyində anormal aktivliyi gücləndirir və beyin bunu real səs kimi qəbul edir, halbuki xarici mənbə olmur.
“Qulaqlarda səs-küy — insanın xarici qıcıqlandırıcı olmadan zəng, xışıltı və ya uğultu eşitməsidir. Bir çox hallarda problem qulaqda deyil, beyində səsin işlənməsi pozuntularında olur,” — deyə tədqiqatçılar bildiriblər.
Onlar qeyd ediblər ki, bu kəşf praktik baxımdan da önəmlidir. Belə halların müalicəsində tez-tez istifadə olunan antidepressantlar — xüsusilə selektiv serotonin geri alım inhibitorları — həm psixoloji simptomları yüngülləşdirə, həm də qulaqdakı səs-küyü artıra bilər.
Tədqiqatçılar hesab edir ki, gələcəkdə bu nəticələr daha dəqiq hədəflənmiş dərmanların hazırlanmasına imkan verə bilər. Lakin bunun üçün əlavə olaraq insanlar üzərində tədqiqatlara ehtiyac var.